W dniach 6–7 maja 2025 r. marszałek Małgorzata Kidawa-Błońska złożyła wizytę w Szwecji. Pierwszego dnia wizyty we wtorek 6 maja marszałek Senatu RP spotkała się w sztokholmskim Kampusie Konradsberg z Polakami mieszkającymi w Szwecji.
Chargé d'affaires Rzeczypospolitej Polskiej w Królestwie Szwecji Karolina Ostrzyniewska powitała przybyłą Marszałek Senatu i towarzyszących jej senatorów Leszka Czarnobaja i Sławomira Rybickiego oraz koordynatora ds. Polonii i Polaków za granicą Roberta Tyszkiewicza.
Konsul Andrzej Schmidtke, który moderował polonijne potkanie przywitał wiceprzewodniczącego Rady Polonii Świata Tadeusza Pilata i prezesa Zrzeszenia Organizacji Polonijnych w Szwecji Andreasa Henrikssona oraz przybyłych na spotkanie przedstawiciele organizacji polonijnych. Szczególnie wyróżniała się liczna reprezentacja największej organizacji, Zrzeszenia Organizacji Polonijnych w Szwecji w składzie: wiceprezes Ewa Rivera, sekretarz Ewelina Duk, członkowie zarządu Maria Tatusch, Urszula Pilat i Joanna Norman oraz prezes honorowy Maria Jolanta Olsson i szef komisji rewizyjnej Andre Linde. Obecne były też reprezentantki zasłużonego i nadzwyczaj aktywnego Związku Nauczycieli Polskich w Szwecji: wiceprezes Magdalena Dyrcz i skarbnik Ewa Rybacka.
Marszałek Senatu Małgorzata Kidawa-Błońska podkreśliła, że Senat ma wyjątkowo ważne zadanie, a jest nim partnerska współpraca z rodakami za granicą. „Zależy nam na tym, żeby bycie Polakiem za granicą nie było tylko myśleniem o korzeniach, tradycji i historii naszego kraju, kultywowaniu języka, tego, co jest dla nas ważne, ale żebyście mieli apetyt na zmienianie kraju, w którym żyjecie” – mówiła marszałek Senatu. Jak wskazała, chodzi o włączenie się w życie kraju zamieszkania, w życie Szwecji, aktywną pracę w tutejszych samorządach, organizacjach czy stowarzyszeniach, robienie wspaniałych karier zarówno naukowych, jak i zawodowych. Marszałek Senatu dziękowała też Polonii za wkład w przemiany polityczne w Polsce, w tym wejście do UE oraz NATO. Marszałek Małgorzata Kidawa-Błońska przypomniała też, że po latach przerwy Senat znowu może wspierać finansowo działania Polonii. Niestety, tych środków wciąż jest za mało – w zeszłym roku było to 10 mln zł, w tym ponad 70 mln. Rozstrzygnięcie konkursu polonijnego pokazało, że potrzeby są znacznie większe, a zapotrzebowanie na ciekawe projekty w środowiskach polonijnych jest ogromne, ponad 10-krotnie wyższe od naszych możliwości. Podkreśliła jednocześnie, że poziom zgłoszonych projektów, także tych odrzuconych, był bardzo wysoki.
Jak wskazała Małgorzata Kidawa-Błońska, Senat stawia na młodych Polaków zagranicą, stawia na naukę języka polskiego. Zachęcała też do studiowania w Polsce – kraju bezpiecznym, przyjaznym i nowoczesnym. Marszałek Senatu mówiła także o potrzebie opieki nad zbiorami zgromadzonymi przez Polaków mieszkających zagranicą, stanowiącymi ważną opowieść o naszej historii. Apelowała o integrowanie się w organizacjach polonijnych i działanie za granicą na rzecz ojczystego kraju. Swoje wystąpienie zakończyła apelem o pójście na wybory prezydenckie i wzięcie odpowiedzialności za swoją ojczyznę. „Dajcie sobie i Polsce szansę – idźcie na wybory” – podkreśliła marszałek Senatu. W Szwecji w tym roku utworzono rekordową liczbę 10 komisji, w których będzie można oddać głos w wyborach prezydenckich. Oprócz miejsc największych skupisk Polaków w Sztokholmie, Goeteborgu oraz Malmoe, będą to również mniejsze i bardziej odległe od metropolii miasta takie jak Umea na północy kraju.
Jako jeden z pierwszych zabrał głos prezes Zrzeszenia Organizacji Polonijnych w Szwecji Andreas Henriksson.
Szanowna Pani Marszałek, Szanowna Pani Ambasador, Drodzy Państwo i Szanowni Przedstawiciele Polonii!
W imieniu Zrzeszenia Organizacji Polonijnych w Szwecji oraz całej naszej polonijnej wspólnoty pragnę serdecznie powitać Panią Marszałek Senatu Rzeczypospolitej Polskiej w Sztokholmie. To dla nas wielki zaszczyt i radość gościć Panią Marszałek wśród nas. Obecność przedstawiciela najwyższych władz Rzeczypospolitej w stolicy Szwecji to dla Polonii ważny sygnał – że jesteśmy widoczni, że nasz głos ma znaczenie, że nasze zaangażowanie i praca na rzecz zachowania tożsamości narodowej są dostrzegane i doceniane.
Społeczność polonijna w Szwecji to ludzie aktywni, twórczy i oddani polskiej kulturze, językowi
i tradycji. Nasze organizacje działają z myślą o kolejnych pokoleniach, budując mosty między Polską
a Szwecją, między naszymi sercami a Ojczyzną.
Pani Marszałek, dziękujemy za tę wizytę, która jest dla nas inspiracją i zachętą do dalszego działania. Mamy nadzieję, że to spotkanie będzie okazją do otwartego dialogu i zacieśnienia więzi między Senatem RP a Polonią w Szwecji. Serdecznie witamy Panią w naszym gronie!
Głos zabrał też Tadeusz Adam Pilat, wiceprzewodniczący Rady Polonii Świata, zasiadający również w Polonijnej Radzie Konsultacyjnej przy marszałek Senatu IX kadencji.
Szanowna Pani Marszałek, Szanowni Państwo! Wizyta Pani Marszałek jest dla nas wyjątkowym zaszczytem i okazją do powiedzenia ważnych rzeczy i dlatego pragnę poruszyć dwie istotne dla nas sprawy:
Po pierwsze pragnę wyrazić radość z faktu, że opieka nad Polonią powróciła w ręce Senatu. To dobre miejsce, a właściwie najlepsze miejsce, mamy przecież wieloletnie doświadczania wielu kadencji i nieudanych prób. To opinia nie tylko Polonii w Szwecji, ale na całym świecie. Mamy to sprawdzone
i potwierdzone, przeprowadziliśmy badania ankietowe w tej sprawie.
Drugą sprawą są zbliżające się wybory prezydenckie, niezwykle ważne dla Polski, ale też dla Polonii.
I tu zwracam się z apelem do Ministerstwa spraw zagranicznych o wzmocnienie ekipy konsularnej w Szwecji. Jestem pełen podziwu dla pana konsula Andrzeja Schmidtke, który dzielnie stara się zorganizować i obsłużyć zwiększoną dwukrotnie, bo aż do dziesięciu ilość komisji wyborczych w Szwecji. Za moich 50 lat w Szwecji nigdy wcześniej ekipa Konsulatu w Sztokholmie nie była tak skromna. To nasz jedyny konsulat w Szwecji, kraju o długości 2000 km. Konsulat Generalny w Malmö zamknięto wiele lat temu, do Sztokholmu mamy 600 km, ta placówka jest bardzo potrzebna na południu Szwecji. Do tej sprawy zresztą jeszcze wrócimy. Tymczasem apeluję do MSZ-u u wzmocnienie Konsulatu w Sztokholmie dodatkowym personelem a do organizacji polonijnych wsparcie Konsulatu przy organizacji tych ważnych wyborów.
Maria Jolanta Olsson prezes honorowy Zrzeszenia Organizacji Polonijnych w Szwecji zaapelowała:
Szanowna Pani Marszałek, szanowni Panowie Senatorzy! Pragnę podkreślić, że Polonia nie tylko oczekuje wsparcia na działalność organizacji polonijnych z pieniędzy polskiego podatnika ale w sposób szczególny przyczyniła się i dalej przyczynia do rozwoju gospodarczego Polski przesyłając do kraju ogromne transfery pieniędzy w miliardach złotych. Ta przeszło dwumilionowa rzesza Polaków skład się z ludzi wyjeżdżających za pracą, ale też z młodych Polaków przyjeżdżających na studia, robiących doktoraty i zakładających swoje firmy lub robiących karierę w krajach swego osiedlenia, ważnym zadaniem dla Polski, jest aby tych ludzi nie stracić. Martwi mnie również, że pomimo wspaniałej kreatywnej młodzieży polskiej, zdobywającej nagrody na prawie wszystkich olimpiadach wiedzy, tak mało ich innowacji prowadzi do realizacji czy do opatentowania, brak odpowiednich bodźców ekonomicznych i uznania własności intelektualnej oraz systemu szkolnictwa akademickiego zainteresowanych publikacjami a nie patentami czy komercjalizacją wynalazków czy innowacyjnych rozwiązań technologicznych.
To wszystko powoduje, że młodzi ludzie nie widzą swojej przyszłości w kraju. Więc zwracam się do Państwo z apelem o stworzenie im takich warunków rozwoju, aby swoje marzenia mogli realizować w Polsce.
Magdalena Dyrcz wiceprzewodnicząca Związku Nauczycieli Polskich w Szwecji mówiła o nauce języka polskiego w szwedzkim systemie państwowym.
„Nauczyciele języka polskiego jako ojczystego coraz częściej doświadczają pogarszających się warunków organizacji lekcji języka. Gminy łączą grupy, wyznaczają godziny nauczania utrudniające uczestnictwo, pogarszają warunki zatrudnienia nauczycieli. Niepokoi to i rodziców, i nauczycieli. Czy jesteście państwo świadomi tej sytuacji i czy istnieją plany zareagowania, np. na poziomie ministerialnym?”
Przedstawiciele organizacji polonijnych pytali marszałek o sytuację na rynku pracy w Polsce, gdzie bezrobocie należy do najniższych w UE. W Szwecji z kolei pozostaje na poziomie ok. 8–9%. Interesowano się możliwościami powrotu do Polski i finansowania innowacji, a także możliwościami dofinansowania polskiego szkolnictwa za granicą i wsparcia mediów polonijnych. Wiele szwedzkich gmin ogranicza obecnie przysługujące do tej pory dodatkowe godziny nauki dla imigrantów w ich ojczystych językach.
Na koniec spotkania zaprał ponownie głos Tadeusz Adam Pilat, składając pani marszałek życzenia z okazji przypadających w przeddzień spotkania, bo 5 maja jej urodzin:
Szanowna Pani Marszałek! Przyjechało tu dzisiaj, z bliska i z daleka wielu Polaków, ludzi dobrej woli specjalnie, żeby się z Panią spotkać. To członkowie naszych polonijnych organizacji. Proszę pozwolić, że w ich imieniu złożę Pani z okazji przypadających wczoraj urodzin, serdeczne życzenia. Życzymy, aby Senat Rzeczypospolitej Polskiej pod Pani dowództwem opiekował się i współpracował z Polonią przez wiele, wiele lat! Najlepiej sto lat!
Po tych słowach spotkanie nabrało uroczystego charakteru, zebrani przedstawiciele Polonii odśpiewali z okazji urodzin marszałek Senatu tradycyjne „sto lat” a w prezencie Małgorzata Kidawa-Błońska otrzymała upominek, ludową chustę. W spotkaniu z delegacją Senatu uczestniczyli przedsiębiorcy, harcerze, lekarze, studenci i przedstawiciele polonijnych instytucji kulturalnych.
Wizyta w polskiej Szkole Polskiej
Wieczorem marszałek Małgorzata Kidawa-Błońska i senatorowie odwiedzili Szkołę Polską im. Katarzyny Jagiellonki przy Ambasadzie RP w Sztokholmie. Spotkali się z uczniami szkoły podstawowej i liceum, z dyrekcją i przedstawicielami Rady Rodziców, m.in. dyrektor Barbarą Kowalską i przewodniczącą Joanną Skowrońską.
Szkoła rozpoczęła swoją działalność w 1974 r. jako Szkolny Punkt Konsultacyjny przy Ambasadzie RP w Sztokholmie. Od 1 września 2019 r. placówka nosi oficjalnie nazwę Szkoły Polskiej. Obecnie uczęszcza do niej około 350 uczniów, a od 2 lat szkoła prowadzi również zajęcia dla dzieci w wieku przedszkolnym. Placówka współpracuje ze środowiskami polonijnymi w Szwecji, uczestniczy też w wydarzeniach organizowanych przez Ambasadę RP w Sztokholmie. Dzięki zaangażowaniu nauczycieli, rodziców i uczniów szkoła nieustannie się rozwija. Uczniowie opiekują się polskimi grobami na cmentarzu w Solna Haga Nora i grobami polskich marynarzy z okresu II wojny światowej w Mariefred.
Wizyta w Riksdagu
W środę 7 maja marszałek Małgorzata Kidawa-Błońska złożyła wizytę w Riksdagu, gdzie spotkała się z przewodniczącym szwedzkiego parlamentu Andreasem Norlénem, z wiceprzewodniczącą Riksdagu Kerstin Lundgren, przewodniczącym Komisji Spraw Zagranicznych Aronem Emilsonem, członkami tej komisji – Johanem Büserem i Ann-Sofie Alm, a także z przewodniczącym Komisji ds. UE Erikiem Ottosonem i z jej członkiem Björnem Söderem, przewodniczącym grupy szwedzko-polskiej w Riksdagu.
Rozmawiano m.in. o bezpieczeństwie państw regionu Morza Bałtyckiego, a także o dalszym wsparciu dla Ukrainy. W wypowiedzi dla Polskiej Agencji Prasowej marszałek Małgorzata Kidawa-Błońska poinformowała, że tematami rozmów w szwedzkim Riksdagu była polsko-szwedzka współpraca w kwestii szeroko rozumianego bezpieczeństwa, wsparcie dla Ukrainy, a także stanowisko wobec polityki Stanów Zjednoczonych i znalezienia wspólnej europejskiej płaszczyzny współpracy z USA w związku z wprowadzaniem ceł przez prezydenta Donalda Trumpa. „Szwecja jest dla Polski bardzo ważnym partnerem, dlatego że jesteśmy sąsiadami i Bałtyk jest wewnętrznym morzem NATO” – podkreśliła marszałek Senatu. Jak dodała, Polska i Szwecja mają podobne stanowisko w sprawie Ukrainy, a także jednoznaczną opinię o działaniach władz Węgier, utrudniających ukraińskie aspiracje do UE i blokujących wspólne działania Europy.
Delegacja Senatu zwiedziła siedzibę Riksdagu i zapoznała się z historią szwedzkiego parlamentaryzmu. Marszałek Małgorzata Kidawa-Błońska wpisała się do księgi gości. „Dziękuję za spotkanie i omówienie ważnych tematów z zakresu relacji polsko-szwedzkich i wspólnych interesów zjednoczonej Europy. W obecnym, burzliwym czasie jednym z najważniejszych celów jest wzmacnianie solidarności naszych państw, także przez współpracę parlamentarną Senatu Rzeczypospolitej Polskiej i Riksdagu” – napisała.
Muzeum okrętu wojennego Vasa
Senatorowie odwiedzili także morskie Muzeum Vasa, położone na sztokholmskiej wyspie Djurgården, gdzie eksponowany jest m.in. okręt „Vasa”, wydobyty z morza w 1961 r. Muzeum, najpopularniejsze w Sztokholmie, jest częścią państwowych muzeów morskich Szwecji. Okręt wojenny „Vasa” został zbudowany na rozkaz króla Gustawa II Adolfa. Posiadał jednak poważne wady konstrukcyjne i załadowany wojskiem i amunicją zatonął na skutek gwałtownego szkwału, gdy 10 sierpnia 1628 r. wypływał z portu w Sztokholmie w kierunku Polski.
Cmentarz Haga Norra
Na zakończenie wizyty senatorowie złożyli kwiaty na pierwszym katolickim cmentarzu w protestanckiej Szwecji Haga Norra pod Sztokholmem, na którym znajdują się groby polskich emigrantów i działaczy niepodległościowych. Najstarsze pochodzą z II połowy XIX w., m.in. grób powstańca styczniowego, delegata Rządu Narodowego na Skandynawię Józefa Demontowicza, zmarłego w 1876 roku. Na cmentarzu Haga Norra pochowany jest też ludowiec Stanisław August Thugutt, wicepremier w rządzie Władysława Grabskiego, a także Elna Gistedt-Kiltynowicz, aktorka i primadonna, żona przedwojennego warszawskiego wytwórcy dywanów, która w 1942 r. wykupiła od Niemców 34 chorych dzieci z Zamojszczyzny i wyleczone przekazała polskim rodzinom.