„Pontifex”, czyli „Budujący mosty” – tak brzmi jeden z papieskich tytułów. Żaden inny tytuł nie jest w stanie lepiej opisać działalności papieża Jana Pawła II. W ciągu 26 lat swojego pontyfikatu Jan Paweł II wciąż na nowo budował mosty – między wyznaniami i religiami, między narodami i kulturami, pomiędzy starszym i młodszym pokoleniem. Był to papież niezmordowanego dialogu”
Kardynał Karl Lehmann (przewodniczący Konferencji Episkopatu Niemiec)
Pontyfikat Jana Pawła II znamionowały niewątpliwie liczne podróże apostolskie, których celem było „umacnianie braci w wierze" oraz budowanie mostów porozumienia pomiędzy ludźmi różnych wyznań, religii, światopoglądów i kultur. Dlatego w setną rocznicę urodzin Jana Pawła II chcemy przypomnieć wszystkie trzy wizyty papieskie w Niemczech. Odwiedziny Jana Pawła II w 1980 roku były pierwszą pielgrzymką papieża która miała „wyłącznie duszpasterski i religijny” charakter. Druga pielgrzymka Jana Pawła II była kontynuacją wizyty z 1980 roku i stała się religijnym świętem. Papież odwiedził 7 diecezji. W Kolonii i Monachium odbyły się dwie beatyfikacje, Edyty Stein i ojca Ruperta Mayera. Trzecia wizyta duszpasterska Jana Pawła II w dniach 21-23 czerwca 1996 roku była przede wszystkim wizytą w zjednoczonych Niemczech. Jej punktem kulminacyjnym było przejście papieża z Polski z niemieckim kanclerzem przez Bramę Brandenburską.
Warto również powracać do głoszonej przez niego nauki, ponieważ nie straciła ona na znaczeniu. 15 listopada 2010 r. był dniem trzydziestej rocznicy pierwszej z trzech podróży apostolskich, jakie Jan Paweł II odbył do Republiki Federalnej Niemiec w latach 1980,1987 i 1996. Chcąc upamiętnić to wydarzenie, Rektorat Polskiej Misji Katolickiej w Niemczech przygotował w roku 2010 wystawę pt. „Pontifex - Brückenbauer - Budowniczy pomostów".
Wystawa składała się ze 100 plansz, zawierających cytaty w języku niemieckim i polskim, pochodzące z homilii i przemówień, wygłoszonych przez Jana Pawła II podczas wizyty w Niemczech. Cytaty te, będące niejako streszczeniem, myślą przewodnią, materiałem do refleksji, wzbogacone zostały fotografiami, ilustrującymi poszczególne etapy papieskiej pielgrzymki. Materiał zdjęciowy pochodził z „L'Osservatore Romano", Centrum Dokumentacji Pontyfikatu Jana Pawła II w Rzymie, z prywatnego archiwum Artura Mari, jak również ze źródeł niemieckich. Otwarcie wystawy poprzedzone zostało mszą pontyfikalną w Ignatzkirche w Moguncji, odprawioną przez kardynała Karla Lehmanna. W kazaniu kardynał Karl Lehmann, były Przewodniczący Episkopatu Niemiec, określił Jana Pawła II mianem „nieubłagalnego bojownika o prawa człowieka i demokrację we własnym kraju oraz w państwach bloku wschodniego".
Zdjecie - Audiencja u Papieża Jana Pawła II. Rzym 29.10.1990 r.
Od lewej: Alexander Zając, prof. Andrzej Stelmachowski
Wystawie „Pontifex Brückenbauer - Budowniczy pomostów", którą można było obejrzeć w wielu miastach Niemiec, towarzyszy książka pod tym samym tytułem. Jej treść stanowią przede wszystkim obszerne fragmenty homilii i przemówień, wygłoszonych przez Jana Pawła II podczas jego trzech podróży apostolskich do Niemiec. W słowie wstępnym kardynał Karl Lehmann zwrócił uwagę na uniwersalny i „pontyfikalny" w dosłownym znaczeniu charakter posługi papieża Jana Pawła II oraz na jego zasługi w budowaniu polsko-niemieckiego porozumienia.
Zdjecie - Papież Jan Paweł II z kanclerzem dr. Helmutem Kohlem
Były kanclerz Republiki Federalanej Niemiec, dr Helmut Kohl, podkreślił polityczny charakter pontyfikatu papieża-Polaka, ze szczególnym zaakcentowaniem jego wkładu w obalenie reżimów komunistycznych w Europie oraz w proces zjednoczenia Europy i Niemiec. „Wieczorem 23 czerwca 1996 r. przechodząc przez Bramę razem z papieżem w pewnym momencie chwycił mnie za rękę i powiedział „Panie Kanclerzu, to jest ogromnie podniosła chwila w moim życiu. Ja stoję z Panem, Kanclerzem Niemiec, przy Bramie Brandenburskiej i Brama jest otwarta. Mur obalony. Berlin i Niemcy zjednoczone. I Polska jest wolna”, wspomina kanclerz.
Zdjecie - Bundesregierung Julia Faßbender
Do nas, Polonii, Ojciec Święty skierował 16 listopada 1980 roku w Moguncji następujące słowa: „Tu każdy z Was wyciska i pozostawia niepowtarzalny ślad swego istnienia... Musi więc chronić, odczytywać i rozwijać to, co jest w nim, wewnątrz, to, co wpisane w jego sercu; musi pamiętać o głębi, o dziedzictwie, z którego wyrasta, które go kształtowało i stanowi integralną część jego psychiki, jego obyczajowości.... Właśnie oparcie o tradycję, kulturę, która, tak jak polska kultura, przesiąknięta jest wartościami religijnymi, sprawi, że „egoistyczna cywilizacja i egoistyczna technologia pracy nie będą mogły zredukować człowieka do roli narzędzia produkcji”, albo też do narzędzia konsumpcji. O wartości człowieka ostatecznie decyduje to, kim jest, a nie to, ile ma. I jeżeli człowiek zatraci swoją godność, wiarę, świadomość narodową tylko dlatego, by więcej mieć, to postawa taka musi ostatecznie prowadzić do pogardy samego siebie. Natomiast człowiek świadomy swojej tożsamości płynącej z wiary, z chrześcijańskiej kultury, dziedzictwa ojców i dziadów, zachowa swą godność, znajdzie poszanowanie u innych i będzie pełnowartościowym członkiem społeczeństwa, w którym wypadło mu żyć.”
Skierowane wtedy do Polonii przesłanie Jana Pawła II jeszcze bardziej nabrało znaczenia w obecnych czasach, kiedy próbuje się nas skłócić i dzielić.
Alexander Zając
